Er hlutfallslegur orkuskortur (RED-S) vandamálið þitt?

Það geta í raun allir fundið fyrir RED-S sem hafa ójafnvægi á milli orkuinntöku og orkunotkunar en konur finna oft meira fyrir því. Það hefur meiri áhrif á hormónana þeirra sem getur haft gríðarlegar afleiðingar fyrir heilsuna.

Hvað er hlutfallslegur orkuskortur í íþróttum (RED-S)?

Þegar einstaklingar stunda mikla líkamlega hreyfingu en neyta ekki nægilegrar næringu/hitaeininga geta þeir verið í áhættu fyrir ástandi sem kallast hlutfallslegur orkuskortur í íþróttum (e. Relative Energy Deficiency in Sport, skammstafað sem RED-S).

Þetta heilkenni er sérstaklega algengt meðal íþróttafólks og mjög virkra kvenna. Það nær yfir ýmis alvarleg heilsufarsvandamál sem geta komið upp vegna ójafnvægis milli orkuinntöku og orkunotkunar.

Hlutfallslegur orkuskortur í íþróttum (RED-S):

• Líkamlegar afleiðingar: Þær geta falið í sér minnkaða frammistöðu, aukna áhættu á meiðslum og hægari endurheimt. Þreyta eykst sem lýsir sér í langvarandi orkuleysi.

• Hormónaójafnvægi: Það hefur víðtæk og skaðleg áhrif á hormónakerfi kvenna. Áhrifin breytast hins vegar verulega eftir því á hvaða æviskeiði konan er, þar sem grunnástand hormónanna er ólíkt.

Konur sem hafa ennþá blæðingar (fyrir breytingaskeið):

Hjá konum sem eru með virkan tíðahring dregur líkaminn úr starfsemi sem ekki er lífsnauðsynlegur til að spara orku. Þetta raskar starfsemi undirstúku og heiladinguls (sem stýra tíðahringnum). Undirstúkan hættir að gefa út hormónið GnRH með eðlilegum hætti, sem veldur því að heiladingullinn dregur úr losun á stýrihormónum eggjastokka (LH og FSH).

Estrógenskortur (e.Hypoestrogenism): Vegna skorts á LH og FSH hætta eggjastokkarnir að framleiða nægilegt estrógen. Þetta leiðir til óreglulegra blæðinga eða þess að blæðingar falla alveg niður.

Streitu- og efnaskiptahormón: Magn kortisóls (streituhormóns) hækkar mikið þar sem líkaminn upplifir orkuskortinn sem líffræðilega ógn. Á sama tíma lækka efnaskiptahormón eins og skjaldkirtilshormón (T3), insúlín og leptín til að hægja á brennslu líkamans.

Konur sem komnar eru á breytingaskeið (eða eftir tíðahvörf):

Hjá konum á breytingaskeiði hefur náttúruleg lækkun á estrógeni þegar átt sér stað vegna aldurs. Þegar RED-S bætist ofan á þetta ástand magnast neikvæðu áhrifin upp, en á aðeins annan hátt:

Breyting á efnaskiptum og vöðvarýrnun: Á breytingaskeiðinu hægist náttúrulega á grunnefnaskiptum vegna estrógenfalls. RED-S neyðir líkamann til að hægja enn frekar á efnaskiptum, sem eykur líkur á rýrnun vöðvamassa og orkuleysi.

Hröðun á beinþynningu: Estrógen verndar beinin. Þegar konur fara á breytingaskeiðið minnkar beinþéttnin hægt og rólega. RED-S flýtir fyrir þessu ferli verulega. Hækkað kortisól og skortur á næringu (sérstaklega kalki og D-vítamíni) vinna gegn beinuppbyggingu, sem eykur hættu á alvarlegri beinþynningu og beinbrotum.

Verri einkenni breytingaskeiðs: Hormónasveiflurnar og hækkað kortisól vegna RED-S geta ýtt undir dæmigerð einkenni breytingaskeiðsins, svo sem verri svefntruflanir, skapbreytingar og aukna streitu.

Aukin áhætta fyrir hjarta- og æðakerfið: Estrógen verndar hjartað. Þegar náttúrulegt estrógenfall og RED-S-tengd áhrif slær saman, eykst hættan á neikvæðum breytingum á kólesteróli og almennri hjartaheilsu.

• Sálfræðileg áhrif: Þetta ástand eykur skaptruflanir, kvíða og þunglyndi vegna streitunnar sem vannæringin og of mikillar æfingar hafa í för með sér.

  
  

Hlutfallslegur orkuskortur í íþróttum er alvarlegt ástand sem getur haft varanleg áhrif á heilsu kvenna (og karla) og íþróttaframmistöðu. Þetta á ekki bara við um þá sem stunda keppnisíþróttir heldur alla sem lifa hröðu lífi og æfa reglulega. Þetta getur líka átt við þá sem eru stöðugt í megrun og eru að reyna að létta sig.

Með því að skilja áhættuna sem fylgir vannæringu og of mikillar hreyfingu geta íþróttamenn og þeir sem eru virkir, tekið fyrirbyggjandi skref til að viðhalda heilsu sinni og ná frammistöðumarkmiðum sínum. Að forgangsraða næringu og leita stuðnings þegar þörf krefur er nauðsynlegt til að koma í veg fyrir þessi vandamál og stuðla að almennri vellíðan.

Upplýsingar um næringarráðgjöf

Vantar þig hjálp með næringuna?

Upplýsingar um fjarþjálfun

Vantar þig hjálp með æfingarnar?